Problematyka przestępstw zgwałcenia oraz uduszeń gwałtownych

Na spotkaniu Koła w środę 16 grudnia 2015 r. gościliśmy naszego kolegę Jakuba Kreta, który przedstawił swoje dwa referaty. Kuba zaprezentował je podczas II Konferencji Kryminalistycznej „50 Twarzy Zbrodni” we Wrocławiu. Referaty otrzymały tytuły: „Jak głośno kobieta musi mówić „nie” czyli uwagi o przestępstwie zgwałcenia” oraz „Widać można żyć bez powietrza. Polemika z poetyką na bazie uduszeń gwałtownych”. Warto nadmienić, że za pierwszy temat Kuba zajął II miejsce w konkursie na najlepszy referat serdeczne gratulacje!

Po przedstawieniu podstawowej problematyki prawnokarnej i kryminologicznej dotyczącej przestępstwa zgwałcenia referent podjął polemikę z pojawiającym się w polskiej doktrynie poglądem, jakoby nieujęcie “braku zgody ofiary” w artykule 197 k. k. był zjawiskiem negatywnym, świadczącym o zacofaniu tejże regulacji i przejawie seksizmu. Argument za takim stanowiskiem ma charakter prawnoporównawczy i odwołuje się do regulacji amerykańskiej. Należy jednak zauważyć dwie rzeczy: USA jest państwem, w którym panuje common law i definicja legalna zgwałcenia nie obejmuje takiego samego zakresu przestępstw, jak w Polsce. W polskim języku prawniczym “zgwałcenie” odnosi się jedynie do art. 197 k.k., nie obejmuje natomiast przestępstw z art. 198 i 199 k.k., które również nazwać można “zgwałceniem” w sensie kryminologicznym. Po interpretacji także tych czynów okazuje się, że wymóg “braku zgody ofiary” jest ujęty implicite w kodeksie karnym, a niezrozumienie wynika z konwencji przyjętej przez polskiego ustawodawcę. Kodeks karny dokładnie opisuje typy czynów zabronionych, podczas gdy zastosowanie klauzuli generalnej “braku zgody” mogłoby prowadzić do nadużyć i błędnych interpretacji. Podana argumentacja wsparta była przykładami spraw z praktyki, a na koniec prezentacji nastąpiła żywa dyskusja.

 Drugi temat żartobliwie nawiązywał do wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i poświęcony był uduszeniom gwałtownym. Kuba przedstawił podstawową terminologię sądowomedyczną związaną z tym zagadnieniem, która znacząco różni się od potocznego słownictwa dotyczącego tematu. Wyróżnia się bowiem chociażby zagardlenie, które dzieli się na zadzierzgnięcie (pętla zaciskana rękami sprawcy), zadławienie (zaciskanie szyi rękami sprawcy) i powieszenie (pętla zaciskana ciężarem ciała ofiary). Ponadto prelekcja była bogato ilustrowana zdjęciami z prawdziwych przypadków uduszeń (na których ujrzeć mogliśmy chociażby charakterystyczną bruzdę wisielczą), wielekroć bardzo zaskakujących w mechanizmie śmierci. Dodatkowo, wszystkich zainteresował ciekawy fenomen suicydologiczny, popularny w krajach azjatyckich sposób samobójstwa poprzez rozpalenie grilla w zamkniętym pomieszczeniu. Dzięki pytaniom od publiczności dowiedzieliśmy się także o zagadnieniach archeologicznoprawnych związanych z wątkiem powieszenia, jak np. podział tego typu egzekucji na powieszenie na linie krótkiej i długiej (bardziej humanitarne, gdyż to dzięki niemu następowała śmierć przez przerwanie rdzenia kręgowego, a nie z braku powietrza).

Maciej Próchnicki

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *